ملا حبيب الله الشريف الكاشاني
14
توضيح البيان في تسهيل الأوزان
با ميزان خارج ضرب و بدان كه اين جمله كه گفته شد طريقه ضرب عدد صحيح در صحيح بود [ ضرب كسر در عدد صحيح ] اما اگر خواسته باشى كه كسرى را در عدد صحيحى ضرب نمائى پس بايد صورت همان كسر را در عدد صحيح ضرب كنى پس حاصل ضرب را اگر كمتر از مخرج كسر باشد نسبت به مخرج مىدهى و الا بر مخرج قسمت مىكنى پس حاصل ضرب در اوّل همان حاصل نسبت است و در ثانى همان خارج قسمت است مثلا مىخواهى يك ربع را بر چهار ضرب كنى صورت كسر يك است از ضرب آن در چهار همان چهار حاصل مىشود و چون از مخرج ربع كه چهار باشد كمتر نيست لهذا چهار را بر چهار قسمت كرديم هر قسمتى يك عدد شد كه ربع چهار است و اگر بخواهى دو ربع را كه صورتش اين است 420 بر چهار ضرب كنى صورت كسر كه دو است در چهار ضرب مىكنى هشت مىشود و چون زيادتر است از مخرج هشت را به چهار قسمت مىكنى هر قسمتى دو مىشود كه دو ربع چهار است و اگر بخواهى يك ربع را در